دانلود پایان نامه بررسی هویت و عزت نفس در دانش آموزان

بررسی هویت و عزت نفس در دانش آموزان:تثبیت هویت،نظریات اریکسون،بلوز،کگان،لووینگر و اریکون،آزمون عزت نفس کوپر اسمیت،هویت جنسیتی،شکل گیری هویت،نظریه های شخصیت

هویت و عزت نفس در نوجوانی: راهنمای کامل شکل‌گیری «من» ارزشمند

مقدمه: دوران نوجوانی، فصلی پرفراز و نشیب در زندگی هر فرد است که با تغییرات شدید جسمی و روانی همراه است. در این دوره، نوجوان به دنبال یافتن معنایی برای زندگی، ارزش‌ها و باورهای خود، و در نهایت پاسخ به پرسش اساسی “من کیستم؟” است. این فصل به بررسی ابعاد کلیدی هویت و عزت نفس در نوجوانی می‌پردازد و اهمیت آنها را در رشد و تکامل سالم فرد روشن می‌سازد.

۱. کلیات پژوهش: کاوشی در عمق «خود» نوجوان

این پژوهش با هدف درک عمیق‌تر ارتباط بین عزت نفس و پایگاه‌های هویت در دانش‌آموزان دختر پیش‌دانشگاهی و سوم متوسطه منطقه ۱ مشهد، به تحلیل این مفاهیم می‌پردازد.

۱.۱. موضوع تحقیق: بررسی رابطه عزت نفس با هریک از پایگاه‌های هویت (دستیابی، پراکندگی، ممانعت، تعلیق) در دانش‌آموزان دختر مقطع پیش‌دانشگاهی و سوم متوسطه ناحیه ۱ شهر مشهد.

۱.۲. اهداف تحقیق:

• شناسایی رابطه عزت نفس با هر چهار پایگاه هویت (دستیابی، پراکندگی، ممانعت، تعلیق).
• بررسی ارتباط عزت نفس با رشته تحصیلی دانش‌آموزان.

۱.۳. اهمیت موضوع: یافتن هویت در دنیای پیچیده امروز، برای نوجوانان دشوار و طولانی است. نوجوانی که دچار بحران هویت می‌شود، ممکن است انرژی باارزش خود را هدر داده و با اختلال در کارکردهای انطباقی، آینده خود را زیر سوال ببرد. این پژوهش به برنامه‌ریزان آموزشی و تربیتی کمک می‌کند تا با شناخت دقیق‌تر مشکلات هویتی و عزت نفس نوجوانان، راهکارهای مؤثرتری برای تقویت آنها ارائه دهند و آینده‌سازان جامعه را در مسیر صحیح هدایت کنند.

۱.۴. سوالات تحقیق: آیا بین میزان عزت نفس و هر یک از پایگاه‌های هویت (دستیابی، تعلیق، ممانعت، پراکندگی) رابطه معناداری وجود دارد؟

۲. مفاهیم کلیدی: هویت و عزت نفس

۲.۱. مقدمه‌ای بر هویت و عزت نفس: هویت شامل تداوم و ثباتی است که افراد را مشخص می‌کند و حاصل یکپارچگی “من” در طول زمان و در مواجهه با نقش‌های مختلف زندگی است. عزت نفس نیز ارزیابی فرد از ارزشمندی “خویشتن خود” است؛ یک قضاوت کلی که نه محدود است و نه زودگذر. این دو مفهوم در هم تنیده، نقش محوری در سلامت روانی و رشد شخصیت ایفا می‌کنند.

نوجوانی و “من کیستم؟”: اریکسون (۱۹۶۳) اصطلاح “هویت من” را برای توصیف مشکل سربازان پس از جنگ جهانی دوم که نمی‌توانستند نقش خود را از سرباز به شهروند تغییر دهند، به کار برد. او این پدیده را “فقدان مفهوم یکسان بودن خود و پیوستگی زندگی” نامید.

ارزش‌گذاری به خود: عزت نفس: صاحب‌نظران مانند راجرز و کوپراسمیت، عزت نفس را عامل مرکزی در سازگاری اجتماعی-عاطفی افراد می‌دانند. عزت نفس مثبت، سپری قدرتمند در برابر مشکلات آینده است و حاصل بازخوردهای مثبت از محیط و مقایسه‌های سالم با دیگران است.

۲.۲. شکل‌گیری هویت: هویت‌یابی فرآیندی است که در آن فرد کشف می‌کند “من کیستم؟” و چه چیزی برایش ارزشمند است. این فرآیند با آزمایش نقش‌های گوناگون و تلاش برای دست‌یابی به یک “من” یکپارچه، در اواسط دهه سوم زندگی (۲۰ تا ۲۵ سالگی) به ثبات می‌رسد.

عوامل موثر بر شکل‌گیری هویت:

• تحولات دوران قبلی رشد
• تربیت خانوادگی و نقش والدین
• تجربیات تحصیلی و محیط مدرسه
• گروه‌های همسالان
• رسانه‌های جمعی
• عوامل اجتماعی و فرهنگی (مانند جنسیت، طبقه اجتماعی، ملیت)

اهمیت ثبات هویت: نوجوانی که به هویت یکپارچه دست می‌یابد، در زندگی مسیر مشخصی را دنبال کرده و از پراکندگی و بی‌انسجامی رفتاری دور می‌شود. این ثبات معمولاً با رشد عزت نفس و تفکر مثبت درباره خود همراه است.

۲.۳. نظریه‌های هویت و عزت نفس: این پژوهش به بررسی نظریات برجستگانی چون اریکسون، مارسیا، بلوز، کگان، لووینگر، گلاسر، راجرز، کوپراسمیت و بندورا در زمینه چگونگی شکل‌گیری و ارتباط هویت و عزت نفس می‌پردازد.

• اریکسون: بر “هویت من” و یکسانی درونی پایدار و مشارکت پایدار در رفتار با دیگران تأکید دارد.
• مارسیا: هویت را یک ساختار روان‌شناختی و فرآیندی با درجه تغییرپذیری می‌داند که داشتن آن حس مثبتی در فرد ایجاد می‌کند.
• بلوز: هویت‌یابی در نوجوانی را به عنوان “فرایند ثانویه فردیت” و رها کردن تصویر والد درون‌فکنی شده می‌بیند.
• کگان: شکل‌گیری هویت را فرآیندی تکاملی برای معنی‌سازی در طول عمر می‌داند که شامل خودسازی و از دست دادن “خود” و بازسازی آن است.
• لووینگر: هویت را “صفت سرآمد شخصیت” می‌شمارد که “من” ابزاری گزینشی برای آن است.

۳. روش پژوهش و جامعه آماری

این تحقیق با روش همبستگی و با استفاده از نمونه‌گیری خوشه‌ای انجام شده است.

• جامعه مورد مطالعه: دانش‌آموزان دختر مقطع پیش‌دانشگاهی و سوم دبیرستان منطقه یک مشهد.
• حجم نمونه: ۱۶۰ نفر.
• ابزارهای اندازه‌گیری: آزمون گسترش‌یافته عینی پایگاه هویت من (EOM-EIS) و آزمون عزت نفس کوپراسمیت.
• تحلیل داده‌ها: ضریب همبستگی پیرسون و آزمون T برای بررسی تفاوت میانگین‌ها.

۴. تعریف عملیاتی واژه‌ها:

• عزت نفس: میانگین نمرات آزمون عزت نفس (۲۵.۴) که نمرات پایین‌تر از آن نشانه عزت نفس پایین است.
• پایگاه هویت: شامل ابعاد ایدئولوژیک (شغلی، مذهبی، سیاسی، سبک زندگی) و بین فردی (روابط دوستانه، نقش جنسی، همسرگزینی، فعالیت‌های تفریحی) که توسط آزمون EOM-EIS سنجیده می‌شود.
• دانش‌آموزان پیش‌دانشگاهی: دختران ۱۷-۱۹ ساله مشغول به تحصیل در مقطع سوم متوسطه و پیش‌دانشگاهی.
• رشته‌های تحصیلی: ریاضی فیزیک، علوم تجربی، و علوم انسانی که بر اساس علاقه، استعداد و نمرات انتخاب شده‌اند.

ادامه بررسی هویت و عزت نفس در دانش آموزان با خرید و دانلود