دانلود رایگان تحقیق دانشجویی معماری از آغاز

 ،عصر سنگ،پیدایش خط ،تپه های سیلک کاشان، مارلیک و …معماری قبل از اسلام، معماری بعد از اسلام ، معماری دوران قاجار و پهلوی و…

تاریخ شگفت‌انگیز تمدن و هنر در ایران: از عصر سنگ تا دوران اسلامی

ایران، سرزمینی با تاریخ و تمدنی کهن که ریشه‌های آن به اعماق تاریخ بشریت باز می‌گردد. کاوش‌های باستان‌شناسی و یافته‌های ارزشمند، گواهی بر زندگی و پیشرفت‌های حیرت‌انگیز انسان در این فلات پهناور از دوازده هزار سال پیش است.

ردپای انسان در عصر سنگ ایران: آغاز تمدن

کهن‌ترین مرحله زندگی بشر در ایران به تمدن عصر سنگ باز می‌گردد که قدمت آن به ۱۲۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ سال پیش می‌رسد. این واقعیت تاریخی، نخستین بار توسط پروفسور کارلتون. س. کون از دانشگاه فیلادلفیا به اثبات رسید. او در سال‌های ۱۹۴۹-۱۹۵۱ با شناسایی غارهای کمربند و هوتو در نزدیکی بهشهر مازندران، شواهد انکارناپذیری از سکونت انسان‌های اولیه در ایران را کشف کرد.

همچنین، در سال ۱۹۴۹، پروفسور رومان گیرشمن فرانسوی در حفاری غاری در تنگ پیده (کوه‌های بختیاری، شمال شرقی شوشتر)، آثاری از انسان پیش از تاریخ را به دست آورد. در غارهای دیگری مانند غار شکارچیان در بیستون کرمانشاه و کنجی در خرم‌آباد نیز، آثار زیست و ابزار و سلاح‌هایی از سنگ نتراشیده (دوران حجر) یافت شده است.

تولد هنر و کشاورزی: دگرگونی در زندگی بشر اولیه

در کنار ابزار سنگی، در غارهای دره میرملاس لرستان، برای نخستین بار با نقاشی‌های دیواری مواجه می‌شویم که به اواخر دوره سنگ (حدود ۶ تا ۷ هزار سال پیش) تعلق دارند. این نقوش، نشانه‌ای از آغاز فعالیت‌های هنری و بیان‌گری انسان ایرانی در دوران باستان است.

کاوش‌های تپه گنج دره در کرمانشاه، نقطه عطفی در شناخت تاریخ بشر در ایران به شمار می‌رود. این کاوش‌ها نشان داده‌اند که در حدود ۹۰۰۰ سال پیش، انسان‌هایی در این منطقه ساکن بوده‌اند که مرحله غارنشینی و شکار حیوانات را پشت سر گذاشته و وارد مرحله یکجانشینی، کشت غلات و گله‌داری شده بودند. این دگرگونی، پایه‌های زندگی اجتماعی و تمدن‌های اولیه را در ایران بنا نهاد.

خاستگاه هنر ایران: از شوش تا فلات مرکزی

نخستین مراحل اکتشافات بزرگ از هنر ایران ماقبل تاریخ از حفریات شوش در خوزستان به دست آمده است. آثاری شگفت‌انگیز مانند دسته‌های سنگی، ظروف سفالی، دیگ‌های سنگی و مجسمه‌های کوچک گِلی از حیوانات، گواهی بر ذوق و مهارت هنری ساکنان باستانی این سرزمین هستند.

علاوه بر شوش، در تپه‌های باستانی مهمی نظیر تپه گیان (نزدیک نهاوند)، تپه سیلک (نزدیک کاشان)، تورنگ تپه (نزدیک گرگان)، تپه حصار (نزدیک دامغان)، چشمه علی (نزدیک شهر ری)، لرستان و آذربایجان نیز کاوش‌های گسترده‌ای صورت گرفته و آثاری کشف شده که همگی بر تمدن کهن ایران تأکید دارند. ساکنان این تپه‌های باستانی برای تهیه غذا به دامپروری و کشاورزی روی آوردند و ابزارهای مورد نیاز خود را ابتدا از سنگ، سپس سفال و آنگاه از فلز تأمین می‌کردند. این سیر تکاملی در استفاده از مواد، نشان‌دهنده پیشرفت چشمگیر صنایع در ایران پیش از پیدایش خط است. ابزار سنگی، سلاح‌ها، زینت‌آلات فلزی و اشیاء سفالی یافت شده از طبقات مختلف فلات ایران، گویای تمدن غنی مردمان این سرزمین در اعصار قدیم هستند.

گنجینه‌های هنری ایران: از سیلک تا حسنلو

• حفریات تپه‌های سیلک کاشان: شامل گنجینه‌ای زیبا از آثار سفالی خام و پخته و منقوش است. در برخی از طبقات این تپه، کهن‌ترین آثار دوره سنگ مانند تیرهای سنگی تراشیده و صیقلی نیز به دست آمده است.
• کاوش‌های تپه حصار دامغان: سفالینه‌های منقوش متعلق به ۲ تا ۳ هزار سال پیش از میلاد را معرفی کرده‌اند.
• حفریات تپه گیان نهاوند: برای شناخت تاریخ تمدن عصر سنگ در این سرزمین بسیار مهم هستند.
• کاوش‌های ماهیدشت کرمانشاه و حفریات لرستان: عمدتاً آثار برنز و مفرغی ارزشمندی را به نمایش می‌گذارند.
• مال امیر (ایذه کنونی) در خوزستان، تورنگ تپه گرگان، مارلیک (چراغعلی تپه رودبار)، تخت سلیمان، تپه حسنلو در آذربایجان غربی و تپه گودین در کنگاور و دیگر مناطق: یافته‌های این مناطق، روشنگری‌های قابل ملاحظه‌ای بر تاریخ هنر ایران افکنده‌اند.

شکوه ایران باستان: هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان

تاریخ تمدن و هنر مدون در ایران به ۲۵۰۰ سال پیش، یعنی زمان هخامنشیان، بازمی‌گردد. بنیان تمدن و هنر هخامنشی بر پایه فرهنگی استوار بود که هزاران سال پیش در فلات ایران وجود داشته است. اقوام ایلامی در جنوب غربی و کاسی‌ها در کوهستان‌های زاگرس (لرستان کنونی)، از جمله این اقوام بودند که در درجات بالایی از تمدن و فرهنگ سیر می‌کردند. ذوق و هنر کاسی‌ها به ویژه در آثار مفرغی لرستان به وضوح متجلی است.

آثار هنری باقی‌مانده از اقوام گونی‌ها و لولوبی‌ها در کوهستان‌های غرب ایران، از جمله سه نقش برجسته متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد در سینه کوه سرپل ذهاب (منسوب به پادشاه لولوبی، صحنه پیروزی اتوبانی نی)، از کهن‌ترین آثار حجاری ایران‌زمین محسوب می‌شوند. نقش و نگار هنری به کار رفته در این نقوش، بعدها در دوره هخامنشیان و در کتیبه معروف بیستون کرمانشاه تأثیرگذار بوده است.

دوران اشکانیان نیز با آثار بی‌نظیری معرفی می‌شود. حفریات تخت جمشید منجر به کشف آثار گران‌بهایی شد و استناد تاریخی و آثار بر جای مانده از اشکانیان معرف تمدن و صنایع این سلسله است. معماری، نقاشی و زینت‌کاری این دوره را می‌توان از نمونه‌هایی مانند نقوش کوه بیستون، معبد کنگاور و بنای کوه خواجه سیستان درک کرد. کشف آثار هنری فراوان از این دوره در اراضی ایذه، نشان‌دهنده پایه صنعتی دوره اشکانیان است. مجسمه برنزی بزرگ یک مرد پارتی که در موزه ملی نگهداری می‌شود، نیز متعلق به همین دوره است.

ساسانیان نیز با شاهکارهای معماری و هنری خود، دوران باشکوهی را رقم زدند. حفریات خرابه‌های شهر بیشاپور در کازرون فارس و کشف آثار معماری و تزئینی آن، آثار حجاری طاق بستان کرمانشاه، بقایای طاق کسری در تیسفون و آتشکده‌ها و حجاری‌های نقش رستم، بهترین معرف مکتب صنعتی و معماری سلسله ساسانیان هستند.

تداوم فرهنگ و هنر در دوران اسلامی: اوج شکوفایی ایرانی

بناهای اوایل دوره اسلامی و زمان سامانیان، غزنویان و سلجوقیان، به عنوان بخش مهمی از بناهای تاریخی ایران، حاوی نکات چشمگیری از معماری، شاهکارهای فنی، تزئینی، گچ‌بری و نقوش و کاشی‌کاری هستند. آثار دوره مغول، تیموریان و صفویه که در سرتاسر ایران به یادگار مانده‌اند، بهترین شاهد پیشرفت و عظمت فکری و نیروی صنعتی و هنری ایرانیان در دوران اسلامی است.

ایرانیان، به دلیل روحیه ملی و موقعیت جغرافیایی خاص خود، همواره آزادمنش و اهل مدارا بوده‌اند. این روحیه باعث شده تا پس از برخورد با عقاید، فنون و علوم دیگر ملت‌ها، آن‌ها را با توجه به پایه اصیل تمدن موجود در کشور، به صورتی والاتر از آنچه گرفته‌اند، درآورند. ایران بارها بر اثر هجوم و تجاوز بیگانگان، دستخوش ویرانی شد، اما هر بار، فرهنگ ایران از نو جان گرفت و با نیرویی بیشتر راه خود را به سوی حیاتی نو آغاز کرد. این واقعیت در سده چهارم قمری با نهضت سامانیان و در سده دهم و یازدهم قمری با نهضت صفوی به صورتی بارز تجلی یافته است.

ریشه‌های عمیق تمدن: فراتر از تاریخ مدون

تاریخ تمدن و هنر در ایران به صورت مدون به ۲۵۰۰ سال پیش (زمان هخامنشیان) مربوط می‌شود. اما بنیان تمدن و هنر هخامنشی بر پایه فرهنگی استوار بوده که از چندین هزاره پیشتر در فلات ایران وجود داشته است. تاریخ تمدن بعضی از ساکنان اولیه ایران به چهار هزاره پیش از میلاد بازمی‌گردد. برخی از این اقوام مانند ایلامی‌ها در جنوب غربی و کاسی‌ها در کوهستان‌های زاگرس (لرستان کنونی)، در درجات بالاتری از تمدن و فرهنگ سیر می‌کردند و دارای تشکیلات دولتی، اجتماعی و خط بوده و آثار مدنی و هنری معتبری از خود بر جای نهاده‌اند.

ادامه معماری از آغاز با  دانلود